ડોલર vs રુપિયા : શું ફરક પડી શકે સાધારણ વ્યક્તિ ના જીવન ઉપર
આ તમારા માટે એક વિગતવાર અને ઊંડાણપૂર્વક લખાયેલો આર્ટિકલ છે, જે માત્ર આંકડાઓની વાત નથી કરતો પરંતુ એક સામાન્ય હિંદુસ્તાનીની નજરથી આ સમગ્ર પરિસ્થિતિને સમજવાનો પ્રયાસ કરે છે.
ડોલરની ‘દાદાગિરી’ અને અમારી જેબ: શું ખરેખર રૂપિયો નબળો પડી રહ્યો છે કે વાર્તા કંઈક અલગ છે?
આજકાલ સવારે ઊઠતાં જ જ્યારે તમે TV ચાલુ કરો છો , તો એક ખબર સમાન્ય થાય ગય છે — “ડોલરના મુકાબલે રૂપિયો તેના સૌથી નીચલા સ્તરે.” આ ખબર વાંચીને તો એવું લાગે છે કે અમારી ઇકોનોમી કોઈ ICUમાં છે. પણ શું ખરેખર વિષય આટલો સીધો છે? શું રૂપિયાનું પડવું માત્ર એક હાર છે, કે આ વૈશ્વિક શતરંજની બોર્ડ પર એક વિચારશીલ ચાલાકી છે?
આજ આ આર્ટિકલમાં અમે પુસ્તકીય વ્યાખ્યાઓથી બહાર નીકળીને વાત કરીશું કે જ્યારે ડોલર 83, 84 કે 85ને પાર જાય છે, તો તમારા રસોડા થી લઈને તમારા બાળકોના અભ્યાસ સુધી શું-શું બદલાઈ જાય છે.
1. શું રૂપિયો પડતો જાય છે ? (સરળ ભાષામાં)
પહેલા આ સમજો કે રૂપિયો પડતો નથી, પરંતુ ડોલર ‘મજબૂત’ થાય છે. આને એક દોડ જેવું સમજો. રૂપિયો તેની ઝડપથી દોડે છે, પણ ડોલર રૂપિયા કરતા વધારે દોડે છે.
- અમેરિકન વ્યાજ દરો : જ્યારે અમેરિકા ત્યાં વ્યાજ દર વધારે છે, તો વિશ્વભરના રોકાણકારો પોતાના પૈસા ભારત જેવા ઉભરતા બજારોથી કાઢીને અમેરિકામાં જમા કરવા લાગે છે. તેમને લાગે છે, “રિસ્ક ઓછો છે અને રિટર્ન પાક્કો છે.” જ્યારે પૈસા બહાર જાય છે, તો રૂપિયાની માંગ ઘટે છે અને તેની કિંમત પડી જાય છે.
- કાચું તેલ (Crude Oil) : ભારત તેની જરૂરિયાતના 80%થી વધુ તેલ બહારથી મંગાવે છે. તેલનું પેમેન્ટ ડોલરમાં થાય છે. જો તેલ મોંઘું થાય કે ડોલર મોંઘો થાય, તો અમારે પોતાની જેબમાંથી વધુ રૂપિયા ખર્ચવા પડે છે.
2. અમારી જેબ પર તેનો સીધો અસર (The Reality Check)
જ્યારે રૂપિયો પડે છે, તો સામાન્ય માણસને લાગે છે કે તેને શું તફાવત પડે છે, તે તો ડોલરમાં વ્યવહાર કરે જ નથી. પણ અહીં આપણે આપડી બુદ્ધિ ગામ સીમાડે મૂકવી છીયે.
- મોંઘું થાય છે રસોડાનું બજેટ : ભારત ડાળ અને ખાવાનું તેલ (Edible Oil) નોંધપાત્ર જથ્થામાં આયાત કરે છે. જ્યારે ડોલર મોંઘો થાય છે, તો આ વસ્તુઓ મોંઘી થઈ જાય છે. પરિણામ? તમારી થાળી પણ મોંઘી થાય છે.
ગેજેટ અને ઇલેક્ટ્રિક સામાન : જો તમે નવો iPhone કે કોઈ પ્રીમિયમ સ્માર્ટફોન લેવાનું વિચારી રહ્યા હો, તો રોકો. ચિપ્સ, સેમિકન્ડક્ટર અને ઘણા પાર્ટ્સ બહારથી આવે છે. રૂપિયો નબળો એટલે આ વસ્તુઓની લેન્ડિંગ કોસ્ટ વધી જાય છે, અને કંપનીઓ આ બોજ આખરે તમારા પર જ નાખે છે. - વિદેશમાં અભ્યાસ અને ફરવું : જો તમારું સપનું વિદેશ માં અભ્યાસ કરવાનો છે કે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડના રસ્તા ઉપર ફરવાનો છે, તો હવે તમારી જૂની ગણતરી બદલવી પડશે. કોલેજની ફીસ અને હોટેલનું બિલ, બંને તમારી બચતને વધુ ઝડપથી ચૂસી લેશે.
3. શું રૂપિયાનું પડવું હંમેશા ખરાબ છે? (એક અલગ દૃષ્ટિકોણ)
રૂપિયાના પડવાને દેશની ‘ઇજ્જત’ સાથે જોડી દઈએ છીએ. પણ અર્થશાસ્ત્રમાં દરેક સિક્કાના બે પાસા હોય છે.
Exporters માટે ચાંદી : વિચારો, એક ભારતીય સોફ્ટવેર કંપની જે અમેરિકાને સર્વિસ આપે છે. તો 1 ડોલર માટે 90 રૂપિયા મળતા હતા, હવે 95 રૂપિયા મળે છે. કંઈ ન કર્યા વિના તેની કમાણી 5-6% વધી ગઈ. IT સેક્ટર, ટેક્સટાઇલ અને હસ્તકલા (Handicrafts) માટે નબળો રૂપિયો એક ‘વરદાન’ જેવો છે કારણ કે તેનાથી અમારી ઉત્પાદનો વૈશ્વિક બજારમાં સસ્તા અને સ્પર્ધાત્મક (Competitive) બને છે.
મેક ઇન ઇન્ડિયાને પ્રોત્સાહન : જ્યારે બહારથી વસ્તુઓ મંગવી મોંઘી થઈ જાય છે, તો દેશમાં તે વસ્તુઓ બનાવવાની પ્રેરણા મળે છે. કંપનીઓ વિચારે છે, “બહારથી ડોલરમાં મંગવા કરતાં અહીં પોતાની યુનિટ લગાવી દઈએ.”
4. ભારતની નવી રણનીતિ:
અહીં એક વાત છે જે તમને મુખ્યધારાના મીડિયામાં ઓછી સાંભળવા મળશે. ભારત હવે માત્ર રૂપિયાના પડવાનું તમાશા જ નથી જોઈ રહ્યું.
ભારત હવે વિશ્વના ઘણા દેશો (જેમ કે રશિયા, UAE અને કેટલાક આફ્રિકન દેશો) સાથે ‘રૂપિયા વેપાર‘ શરૂ કરી દીધો છે. એટલે કે અમે તેમનાથી તેલ કે વસ્તુઓ લઈશો અને બદલામાં ડોલર નહીં, પણ અમારો ‘રૂપિયો’ આપીશું. જો આ સફળ થાય, તો આવનારા સમયમાં ડોલરની માંગ ઘટશે અને રૂપિયાનું પતન અટકશે . આ ભારતની આર્થિક આઝાદી તરફ એક મોટો પગલું છે.
5. શું અમારે ડરવાની જરૂર છે?
બિલકુળ નહીં. કોઈપણ દેશની તાકાત માત્ર તેની કરન્સીની કિંમતથી નથી, પણ તેના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Forex Reserves)થી માપવામાં આવે છે. ભારત પાસે આજે એટલું મોટું રિઝર્વ છે કે અમે કોઈપણ મોટા ધક્કાને સહન કરી શકીએ છીએ. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) લગાતાર બજાર પર નજર રાખે છે અને જ્યારે રૂપિયો ખૂબ ‘અનકંટ્રોલ’ થાય છે, ત્યાર RBI ડોલર વેચીને બજારમાં સ્થિરતા લાવે છે.
ગુજરાતી ગળી કઢી બનાવવા ની Recipe
એક દિવસના દેશ ભક્ત – Patriot for a day
ગેરકાયદેસર LED લાઈટો પર બોટાદમાં ટ્રાફિક પોલીસની કાર્યવાહી
[…] […]